Noat Samisa

Haftaiçi Uzakdoğu'da, 2010 Dünya Kupası Asya Elemeleri 4. turu kapsamında 2. gruptan Güney Afrika'ya gidecekleri belirleyici bir maç oynanacak.Geçtiğimiz haftasonu başkenti Pyongyang'da oynanan karşılaşmada, grup sonuncusu Birleşik Arap Emirlikleri'ni 2-0 ile geçen Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti ile elemeler fikstürünü pas geçtiği haftada başkenti Seul'de konuk ettiği Irak'ı 2-1 mağlup eden Kore Cumhuriyeti, Seul Dünya Kupası Stadyumu'nda karşı karşıya gelecekler.Maçın futbol tarafına bakmadan önce bu maçın yerini, zamanını ve önemini çok çok daha değerli hale getiren, bu karşılaşmayı bir futbol maçının üzerine çıkaran ögelere değinelim.Yakın zamanda bir savaş yaşamış iki devlet olmalarını bir kenara bırakalım; çünkü aradan geçen zaman içerisinde ilişkilerin iyileştirilmesi yönünde atılan olumlu adımlar, her iki devlete de bugüne göre çok daha sakin günler yaşatmıştı.Bugün itibariyle aynı yarımadada hayat süren iki devlet, bir süredir son yılların en gergin dönemini yaşıyor.Bu maç da bu doğrultuda farklı bir tarihte oynanmış olsa, yalnızca bir eleme maçı olarak kalabilirdi.Nitekim salt futbol yönüyle sahip olduğu önem de çok büyük, Kuzey Kore'nin 44 yıl sonra Dünya Kupası hayalini gerçekleştirme ihtimali çok yakın.Güney Kore-Japonya ortaklığında düzenlenen 2002 Dünya Kupası öncesinde Güney eleme maçı oynamadığı için, Kuzey ile bu tip sorunlar yaşamamışlardı.Neydi bu sorunlar?Bunlardan ilki, iki takımın henüz Kuzey'in başkenti Pyongyang'da maç yapamamış ve yapamıyor oluşu.Daha evvelinde hiç karşılaşamıyorlardı, bu noktaya gelinmiş olması dahi iki ülke diplomasisi açısından kayda değerdir.Güney Afrika yolunda ikili arasındaki ilk maç öncesinde, yani geçtiğimiz Eylül ayında -daha önce de olduğu gibi- Kuzey'in 12 yıldır başkanlığını yürüten ''Büyük Lider'' Kim Jong-il, ''Güneyliler Pyongyang'a gelecekse...'' ile başlayan bir dizi şart sundu: ''Pyongyang'da marşınız çalınmayacak, bayrağınız göndere çekilmeyecek'' dedi.Güvenlik garantisi verdi, maç için gereken diğer tüm şartları hazırlayacağını ilan etti.Tabii bu şartlar, elemelerin önceki turlarında da olduğu gibi Güney tarafınca kabul görmedi ve maç FİFA onayıyla Çin'e, Shanghai'ya taşındı.Kuzey Kore'nin evsahipliğinde, tarafsız sahada oynanan bu maç 1-1 sonuçlandı.Güney'in bu maçtaki golü, blogda sıkça bahsettiğimiz orta saha oyuncusu Ki Sung-yueng'den gelmişti.
Aradan geçen 6 ayda, iki ülke ilişkileri daha da kötüye gitti.Geçtiğimiz ay, Kuzey'in Lideri Kim Jong-il'in yaptığı ''Amerika Kore'de yeni bir savaş daha istiyor'' açıklaması, durumun vehametinin göstergesi.Son olarak Kuzey Kore bir hamle daha yaptı.İki ülke arasında sınır kabul edilen 38. parelelin kuzeyinde kalan halen bir kısmı BM himayesindeki ortak güvenlik bölgesinde (Joint Security Arena) faaliyet gösteren Güney menşeyli sanayi kuruluşlarının yönetimini ele aldığını duyurdu.JSA'de yer alan ortak sanayi bölgesi Kaesong'da 120 Güney Kore kuruluşu, yaklaşık 30 bin Kuzeyliyi istihdam etmekte.Benzer bir ikili ilişki, JSA'in güney tarafında da geçerli.Kuzey yönetimi, daha önce de defalarca sorun olmuş ve aynı yönde kararlar alınıp, bir süre sonra normale dönmüş olan bu bölgenin denetimi kararına gerekçe olarak, halihazırda yürütülen ve gizliliğini öncelik aldıkları füze programını öne sürdüler.Kuzey'in geliştirdiği son füze, nükleer başlık taşıyabilen, yaklaşık 7 bin kilometre menzile sahip bir yokedici.Adı Taepodong-2, ilkine göre 2 katı daha etkili.Kuzey Kore, bu füze ile Alaska'yı vurabilme yeterliliğini sağladı ve Amerika için ilk somut tehdidi böylece ortaya koydu.Bugünlerde Güney Kore'de pek çok meydan göstericilerce işgal altında.Sebebi, Kuzey yönetiminin bu yeni füzeyi ilk olarak 4-8 Nisan taraihleri arasında kontrollü olarak deneme kararı almış olması.Tabii Nükleer başlık olmadan!Meydanlarda bayraklar, kuklalar yakılıyor, Amerika geçmişte olduğu gibi ''göreve'' çağırılıyor.Böylesi bir ortamda, maça 3 gün kala Seul'e gelmeyi göze alan Kuzey Kore ulusal takımı kafilesi, geniş güvenlik önlemleri altında İncheon Havaalanı'ndan Seul'deki otellerine ulaşmayı başardı.
Kuzey'in nükleer program denetimi konusunda yeterince geri adım atmaması, aynı yarımadayı paylaşan geçmişi ortak iki halkın ilerlediği diplomatik ilişkilerin tekrardan başa sarması, bu maçın tarihini çok daha kritik kılıyor.Bu sürecin BM Genel Sekreterliği görevinde Güney Koreli Ki-moon Ban var iken gerçekleşmesi ayrıca manidar.Kuzey, eğer Seul'den avantajlı bir skor ile dönerse futbolsever başkan Kim Jong-il, bunu propagandasına alet etmekten geri durmayacaktır.Eğer galibiyet gelir ise yeni füzenin deneyi bir gövde gösterisine dönüşebilir.Güney için ise ''düşmanını'' sevindrimemek gibi bir anlamı olabilir.Soğuk savaş döneminin etkilerinin bu denli güçlü sürdüğü bir başka coğrafya daha yok.Şu günlerde siyasi ve toplumsal açıdan bu denli gerilimli bir uluslararası karşılaşma daha yok.Belki saha içinde bu gerilim görülmeyecek, futbol içerisinde kalan bir maç olacak ama, öncesiyle-sonrasıyla çok özel bir maçın beklendiği kesin.

Kuzey Kore, oynadığı 5 maçta topladığı 10 puan ile grup lideri.Güney Kore medyasında Kuzey futbolunun yükselişi sürpriz addedilmiyor, grup liderliği için farkı yaratan unsurun Pyongyang'da dolu tribünler önünde Suudi Arabistan'ı 1-0 mağlup etmeleri olduğu düşünülüyor.En son 1966'da Dünya Kupası'na katılan Kuzey Kore, İngiltere'de düzenlenen şampiyonanın 4. grubunda İtalya'yı mağlup ederek grubu, SSBC'nin ardından 2. sırada tamamlamış ve büyük bir sürpriz yapmıştı.Aynı İtalya, aradan 36 yıl geçtikten sonra bu kez 2002 Dünya Kupası'nda adanın Güney tarafına mağlup olmuştu.Güney Kore ise topladığı 8 puan ve maç eksiğiyle grup ikincisi.İran ve Kuzey Kore deplasmanlarından beraberlikle döndüler, bundan sonra maç kaybedeceklerini sanmıyorum.Haftasonu Irak ile oynadıkları hazırlık maçında atılan 3 gol de Kore'den, fakat biri kendi kalesine.Önce Pohang'ın savunmacısı Jae-won Hwang, uzak köşede çok iyi bir kafa vuruşuyla topu kendi ağlarına gönderiyor.Ardından FC Seoul'ün formda sol taraf oyuncusu Kim-chi Woo'nun güzel golü ve bir süredir Blackburn Rovers'ın kapısında sözleşme bekleyen forvet Keun-ho Lee'nin golü ile skor belirleniyor.
Daha önce Güney'in futboluna çok değindik, bu kez biraz Kuzey'e bakalım.Kuzey'in kadrosunun iskeletini, ülke futbolunun üç önemli takımından biri olan 4/25 üstleniyor.Yani 25 Nisan.Bu tarih, şu sıralar Kim Jong-il'in fahri başkanlığını yürüttüğü, aslen Mançurya ve Kore'yi Japon egemenliğinden kurtarmak için 1932'de kurulmuş olan ''Kore Halk Ordusu''nun kuruluşu tarihini yaşatıyor.Bu ideoloji temelli kulübün piyasaya sürdüğü oyuncular önderliğinde tarihlerinin en iyi futbol takımına sahip oldukları iddiasındalar.25 Nisan kulübü, kadrosunda Güneyli oyunculara yer vermez iken, K-League'in son şampiyonu olan Suwon halihazırda kadrosunda bir Kuzeyli oyuncuyu bulundurmakta.Geçtiğimiz sezon da kadroda olan Young-Hak Ahn, Japonya'da doğmuş biri.Tıpkı daha önce blogda bahsettiğimiz Japonya'ya göçen Koreli oyuncular gibi o da futbol eğitimini Japonya'da almış ve emsallerinden ayrı bir yol takip ederek yükselme imkanı bulmuş.Hedefi Premier League.Geçtiğimiz günlerde bir röportajına rastlamıştım, yukarıda çizmeye çalıştığımız maç fotografını bu röportaj çok daha iyi anlatıyor.Kullandığı kelimeler dahi tabulara işaret etmekte; Japonya'da doğmuş, orada büyümüş ve şu sıralar Güney'de futbol hayatını sürdüren biri olmasına karşın ısrarla, hanedanlık döneminden kalma ''Chosun'' ismini ülkesi için söylüyor.Aksi tabudur, ''Güneyli'' sıfatıyla aşağılanır.Young-Hak Ahn'ın demeçlerinden de anladığımız kadarıyla Kuzey, futbol harici etkenlerin dürtmesiyle kazanmaya geliyor ve bu maça bir futbol maçının ötesinde pek çok anlam yüklüyor.

Maç Çarşamba günü TSİ 13'te aynı topraklarda yapılan Bayanlar Curling Dünya Şampiyonası'nı da yayınlayan Eurosport'tan ekranlara gelecek.Günün akşamı öncesi güzel bir idman olabilir.

Noat Samisa

30.03.09