Gol Çizgisi Teknolojisi

Sepp Blatter'in başkanlığındaki FIFA epeydir tehlikeli sularda geziniyor. Geçenlerde ofsayt kuralını kaldırma teşebbüsü için nabız yoklamışlardı. Güya futbol bu şekilde daha fazla skor alınan bir oyun haline gelecek ve bu sayede daha fazla izlenecekti ve aslında oyundan bihaber olmak tam da böyle bir şeydi. Blatter'in bilmediği şey şu ki, futbolun 11'e 11 hali ''gol atma amacına dayanan'' bir oyun değil. Futbol bir çeşit alan yaratma ve alan kapatma oyunu ve en önemli kuralı off-side da adı üzerine hudut ötesi, kullanılamaz alan, yasak bölge. Boşluk dediğimiz şey sınırsız olduğundan ofsayt kuralı varoldukça futbol sınırsız icatlar alanı ve bol sürprizli olmaya devam edecek. Oyunun özüne aykırı bir diğer iki teşebbüs ise tv yayından yararlanma ve gol çizgisi teknolojisi kullanımı.

Futbolun doğduğu günlerde Britanya'da işçiler vardiya aralarında, öğrenciler ise öğle aralarında bu oyunu oynarlardı. Oyunun belli bir zamanı vardı, çünkü işçilerin iş başına, öğrencilerin derse yetişmeleri gerekiyordu. Genel olarak herhangi bir oyunun hangi koşullarda doğduğunu, geliştiğini görmek için zaman sınırı olup olmadığına bakmak yeterlidir. Oyunu durdurup karar almak, tartışmak, tekrar tekrar olmuş-olmamış'a yoruma bağlı pozisyonları değerlendirmek bu oyuna uygun bir yöntem değil. Bu oyun sürekli akmalı, insani sorunlar hariç durmamalı. Saha dışı engeller varsa ertelenmeli. Hakemlerin sahada adalet dağıtmadığı, yalnızca oyuna bağlılığı ve insanı gözettikleri bilinmeli.

Futboldaki pek çok öge birikimin, koşulların oluşturduğu kültürün sonucu. Futbol hakemliğinin geçmişi neredeyse futbol tarihiyle eş. Bugün nasıl pub kültürü sanayi devrimin bir sonucu olarak görülüyorsa, barmenlik mesleği de ihtiyaç sonucu doğmuştur. Futbol ve hakemlik arasındaki ilişki de böyle. Zaman içinde hakemin görevlerinde yalnızca uslen bazı değişiklikler yapıldı, ama hakemin, insanın futbolun tek koruyucusu olmasına aykırı hiçbir karar alınmadı. Son dönemde ortaya çıkan ceza silme modası FIFA'nın insiyatifi dışında gelişen yerel kararlar ve umuyorum bu tip kararlar zaman içinde yasaklanacaktır. Gol çizgisi teknolojisi insiyatifi insanın elinden alıyor, futbol oyununu büyüten sanayi devrimi, sanki futboldan öcünü alıyor. Bugünkü tez, herkesin gördüğünü benim burada bahsettiğim ''sözkonusu insanlar''ın görememesi üzerine kurulu. Fakat bunun helal dairedeki çözümü makine değil, yine insan olmalı.

Çözüm olarak ben ve benim gibi düşünenler geçen sezon Europa League'de ve öncesinde alt yaş gruplarında denenen 6 hakem uygulamasının tabana yayılmasını, tavana ulaşmasını FIFA'ya öneriyorlar. Bu cümleyi söylediğimde hemen karşılık olarak ''gözünün önündeki penaltıyı vermedi, oyuncular da memnun değil, zaten %30 başarılı olmuş'' gibi cevaplar geliyor. Bunlar normal, fakat hakkaniyetli değil. Yüz yılı aşkın süredir neredeyse aynı hiyerarşik düzen içerisinde sahaya çıkan hakemlerin, bu devasa geçmişi kısa zamanda inkar edip yeniliğe çok kısa sürede adapte olmasını beklemek insafsızca. Teammüllerin değişmesi için yalnızca biraz zamana ihtiyaç var. Dünya genelinde yaklaşık 5 milyon lisanslı futbol hakemi var. Bunların onda biri yarı-profesyonel ve profesyonel düzeydeler, yani bu işten para kazanıyorlar. 6 hakem uygulamasının tabana yayılması demek toplam hakem sayısının 7.5 milyona, futbol hakemlikten para kazanan insan sayısının da dünya genelinde 750 bine çıkması demek. 250 bin kişinin dünya genelinde istihdam edilecek olmasının futboldan öte insanlık için öneminin farkında olmalıyız.

FIFA'nın önümüzdeki Ekim ayında yapacağı toplantıda gol çizigisi teknolojisi masaya gelecek. Hakemler kendileri hakkında yapılacak değişikliklerde tek söz söyleme hakkına sahip değiller ve dünya genelinde seslerini duyurabilecekleri tek bir sendikaları yok. Tek ümit, vizyonsuz(!) ve tutucu(!) dinazorlardan(!) oluşan IFAB'nin yine direnmesi...

Noat Samisa

11.08.2010

6 yorum:

keppol dedi ki...

Yorumlarınıza değer vermek ve genel olarak katılmakla birlikte, bu konuda (istihdam hariç) size katılamıyorum. Basketbolda olduğu gibi, saha kenarında ekran başında bulunacak bir 5. hakemin, oyunun akışını kesmeden (oyunu durdurup karar almak, tartışmak, değerlendirmek gerekmeksizin) kulaklık yardımıyla orta hakeme yardımcı olabileceğini ve böyle bir uygulamanın tartışmaları ve yanlış kararları büyük oranda sona erdireceğini düşünüyorum.

keppol

Noat Samisa dedi ki...

Keppol,

Bahsettiğiniz öneri de saha dışından verilecek kararları saha içinden önemli kılar. Bazı pozisyonlar videodan değil, çıplak gözle daha net görülür mesela, nihai karar merci kim olacak? Özellikle penaltı pozisyonlarında ilk anda tvden penaltı olarak görülen pozisyon, aksiyona yakın çıplak gözler tarafından daha iyi görülür. Tekrar çekimi beklemek ise zaman kaybı.

algon dedi ki...

ben de genel olarak katilmakla birlikte 6 hakem onerisinin savunmasinin istihdam olamayacagini dusunuyorum. eger amac sosyal bir sorumluluksa 6 hakeme gelene kadar futbol icinde yaratilabilecek cok daha fazla alan var; bu hakemler yerine teknolojinin orantili kullanimi (zaman kaybini engelleyecek sekilde) tercih edilesi gibi duruyor.

Anoz dedi ki...

katilmiyorum acikcasi, yinede güzel bir yorum olmus. Bence teknoloji kullanila bilir, oyun akisida bozulmaz. örnegin her iki takima (teknik direktöre) bir challenge sansi verirsin 90 vw 120 dk icinde, o sansi istersen ilk dk kullanirsin istersen 90da... diyelim 89 ofsayt idi hakem calmad gol oldu, karsi takim teknik direktörü challenge ister, tv gösterir, kim hakli cikarsa ona verilir. ya gol sayilmaz yada sayilir! ve bu challenge sansi sadece bir kere verilir... aynisi cizgiyi gecti gecmedi konularinda kolayca uygulana bilir ve hic birsey yapilmaz. zaten futbolun güzelligini bunlari yapmamakla koruyacaksak vay futbolun haline... bu korkakligi anlamiyorum acikcasi. Teknoloji bukadar gelismisken futbol neden geride kaliyor? tamam herseye ayak uydurmaya gerek yok ama yinede bi takim degisikler olabilir...!

Bilal dedi ki...

noat,

karabuk postunda verdigin iki yaziyi da okudum. ikiside cok doyurucu yazilar eline saglik. yalniz katilmadigim noktalar var.

ozellikle bu cizgi teknolojisi konusunda, mesela topun cizgiyi gectiginde hakemi uyarma sistemi kullanilamaz mi? tipki yardimci hakemin dugmeye basip uyarmasi gibi? faul, penalti, cift daldi, tek daldi, ofsaytti vs. bunlara goreceli kararlar verebilirsin. lakin digerinde bir cizgi ve bir top var. oyunun gidisatini temelden etkileyecek kararlar. video'dan izleme sistemi bile mantikli geliyor -sadece bu gibi durumlarda- eger oyun duracaksa boyle pozisyonlar sebebiyle durmasinda sorun gormuyorum. zaten cogu rakip takim oyuncusu kili dondugunde 1 dakika yatiyor. bu sefer de gol oldu mu olmadi mi diye dursun.

bahsettigin seyi anliyorum. ben de kendimi her zaman dinazor olarak hissetmisimdir ama oyunun adaleti acisindan herkesin gordugunu ya hakem de gorecek ya da teknoloji devreye girecek..

RECEP SUBAŞI dedi ki...

Dimağına sağlık hocam. Birde şu Türk hakemlerinin ligin 2. yarısında 9.15'i ayarlayamama problemi var ki sorma gitsin. Hiç mi ayarlanmaz bu mesafe. Ne dersin buna da bi teknoloji sokarlar mı?